Vinylpersing herkennen: zo doe je dat

Om een vinylpersing te herkennen, koppel je de plaat in je handen aan één specifieke release op Discogs. Begin bij de hoes of de barcode, perk de versies in op formaat, land, jaar en label, en doorzoek ze op je catalogusnummer. Vergelijk daarna de labels en de uitloopgroeven van beide kanten. De release waarvan alle details kloppen met je exemplaar, is jouw versie, en aan de hand van de uitloopgroeven kun je die verder inperken tot een persing.

VinylBox, een onafhankelijke app voor vinyl, cd’s en cassettes op iPhone en iPad die met je Discogs-account werkt, brengt die stappen samen. De app scant de hoes of barcode, toont de bijpassende Discogs-releases met eventuele Matrix / Runout-waarden die Discogs bij elke release heeft, laat je ze filteren en doorzoeken op catalogusnummer, en bewaart de versie die jij bevestigt in je collectie of op je Wantlist.

Download VinylBox voor iPhone en iPad

Release, persing of masterrelease: wat is het verschil?

Verzamelaars zeggen vaak “persing” als ze de uitgave bedoelen die ze hebben, maar Discogs maakt onderscheid tussen vier dingen:

• Album: de muziek en de titel, ongeacht de uitgave.
• Masterrelease: een Discogs-pagina die de versies van een album bundelt (richtlijnen van Discogs voor masterreleases, in het Engels).
• Release: één uitgave, te onderscheiden aan label, catalogusnummer, land, formaat en kenmerken. Dit is wat je toevoegt aan een collectie of Wantlist.
• Persing: één oplage van een release. Het enige verschil tussen twee oplagen kan in de uitloopgroeven zitten.

Bepaal dus eerst de release en lees daarna de uitloopgroeven als de oplage ertoe doet. Geschatte waarden, verkoopprijzen, aanbiedingen op de Marketplace en items op je Wantlist horen allemaal bij een release, niet bij het album.

Zo herken je een vinylpersing, stap voor stap

Werk van de grote lijnen naar de kleine details, en laat de labels en uitloopgroeven de doorslag geven.

Stap 1: pak de plaat, de hoes en de inserts erbij

Leg de plaat, de hoezen en de inserts bij elkaar en schrijf op wat je kunt lezen voordat je gaat zoeken.

De handleiding van Discogs over het vinden van informatie op een vinylplaat laat zien waar je deze aanwijzingen vindt.

Stap 2: scan de hoes of de barcode

Download VinylBox, open de scanner en kies een modus. Barcode geeft meestal sneller een match als de hoes er een heeft, al kunnen meerdere releases dezelfde barcode delen. De modus Hoes is geschikt voor oudere hoezen: houd de voorkant binnen het kader, kantel hem tot de schittering weg is en tik dan op de ronde knop.

De mogelijke releases verschijnen onder “Select your version”, elk met land, jaar, formaten en Matrix / Runout-waarden. Vindt een scan niets, zoek dan op artiest, titel of label. Bekijk hoe de platenscanner van VinylBox werkt.

Stap 3: filter op formaat, land, jaar en label

Gebruik de filterknoppen boven de resultaten om de versies weg te halen die jouw plaat uitsluit. Begin met het formaat, zoals Vinyl, en voeg daarna het land, het jaar of het label toe zodra je dat op je exemplaar hebt bevestigd.

Filter alleen op wat je kunt aflezen. Op Discogs staat het land voor de markt waarin een release werd verkocht, niet voor de plek waar hij is gemaakt (richtlijnen van Discogs voor het land). En heruitgaven kunnen de oorspronkelijke copyrightdatum behouden, dus laat het jaarfilter bij twijfel uit (richtlijnen van Discogs voor de releasedatum).

Stap 4: zoek in de resultaten op het catalogusnummer

Het catalogusnummer brengt een lange lijst meestal terug tot een handvol. Typ het nummer dat op de rug of het label staat in het zoekveld boven de resultaten: VinylBox zoekt in catalogusnummers en uitloopgroeven, markeert wat overeenkomt en toont bij elk resultaat het catalogusnummer.

Komt er niets overeen, probeer dan alleen het onderscheidende deel, laat een achtervoegsel voor de plaatkant weg, of probeer zowel de schrijfwijze op de hoes als die op het label.

Stap 5: vergelijk labels, hoes en uitloopgroeven

Elk resultaat in VinylBox toont de Matrix / Runout-waarden die Discogs ervoor heeft, zodat je ze naast je dead wax kunt leggen (hieronder lees je hoe je een uitloopgroef afleest). Open een resultaat om de volledige lijst met uitloopgroeven en de barcode te zien. Uitloopgroeven staan er alleen bij als een bijdrager ze heeft toegevoegd, maar vaak geven ze de doorslag tussen persingen die er identiek uitzien.

Voor de labels en de hoes tik je onderaan een geopend resultaat op “Bekijk Details”. De releasepagina die dan opent, toont de foto’s van Discogs, vaak ook van de achterkant van de hoes en de middenlabels, om met je exemplaar te vergelijken.

Stap 6: bevestig de release en bewaar hem

Zodra één kandidaat geen onverklaarde tegenstrijdigheden heeft, bewaar je hem. VinylBox scant zonder account; om te bewaren log je in de app in met Discogs, en je collectie wordt gesynchroniseerd. Nieuw op Discogs? Maak je account aan via het inlogscherm van VinylBox. Voeg de release toe aan je collectie vanuit het scanvenster of vanaf de releasepagina, en op de knop staat dan “✓ In VinylBox”. Stel in het scanvenster de map, de mediaconditie, de hoesconditie en een notitie in, bijvoorbeeld van wie je de plaat hebt gekregen.

Wat betekent het catalogusnummer op een vinylplaat?

Een catalogusnummer is de eigen referentie van het platenlabel voor een release. Volgens Discogs is het meestal het meest opvallende nummer op een release, vaak gedrukt op de rug, de achterkant van de hoes en het label (richtlijnen van Discogs voor het catalogusnummer).

Het is geen barcode, geen labelcode (het “LC”-nummer op veel Europese releases) en ook niet het matrixnummer uit de productie, dat soms bestaat uit het catalogusnummer plus een aanduiding van de kant, zoals LTQ 204-A2 op kant A van dezelfde fictieve lp. Een catalogusnummer perkt de keuze in, maar geeft vaak nog niet de doorslag: herpersingen en sommige buitenlandse edities houden hetzelfde nummer, en hergebruikt artwork kan nog een oud nummer tonen.

Wat is het runout- of matrixnummer van een vinylplaat?

Het matrix- of runoutnummer van een plaat is de code die is gestempeld of gegraveerd in de uitloopgroef, ook wel dead wax genoemd: de gladde strook tussen de laatste groef en het middenlabel. Volgens de richtlijnen van Discogs voor kenmerken dient die code om de productie te volgen en elke kant aan te duiden, en in de uitloopgroef kunnen ook initialen van de technicus of de studio en merktekens van de fabrikant staan.

Om een uitloopgroef af te lezen, kantel je de plaat onder een lamp tot de tekens het licht vangen. Schrijf elke kant apart over, precies zoals het er staat, met behoud van hoofdletters, symbolen en doorgestreepte tekens, en noteer elke tussenruimte als één spatie, zoals Discogs dat doet. Fotografeer vage tekens en schrijf “1 of I?” in plaats van te gokken.

Vergelijk daarna de hele reeks tekens met de Matrix / Runout-waarden van elk resultaat. Eén release kan meerdere varianten van de uitloopgroef vermelden: een andere stamper (het metalen onderdeel waarmee elke kant wordt geperst) of een ander matrixnummer maakt op zich nog geen nieuwe release, maar een andere perserij of mastering engineer kan dat wel (algemene regels van Discogs).

Zo herken je een eerste persing van een vinylplaat

Een eerste persing is een exemplaar uit de vroegste oplage van de oorspronkelijke release van een album, meestal met het land erbij, zoals bij een Amerikaanse eerste persing. Een hoes die overeenkomt, bewijst niets, want heruitgaven gebruiken het oorspronkelijke artwork vaak opnieuw.

De oorspronkelijke release op Discogs vinden is nodig, maar niet genoeg: zoals hierboven al bleek, kan één release vroege en latere oplagen omvatten, en de varianten van de uitloopgroef zijn genummerd in de volgorde waarin bijdragers ze hebben toegevoegd, niet in de volgorde waarin ze zijn geperst. Tenzij de releasenotities of ervaren verzamelaars vertellen welke uitloopgroef het eerst kwam, noem je je exemplaar de oorspronkelijke release en geen eerste persing, zeker als je koopt of verkoopt.

Deze aanwijzingen sluiten een eerste persing meestal uit:

• Een gedrukte barcode op een album dat voor het eerst vóór 1979 uitkwam. Discogs merkt op dat een release met een barcode doorgaans niet van vóór 1979 kan zijn (richtlijnen van Discogs voor kenmerken).
• Een labelontwerp, logo of adres dat later in gebruik kwam dan dat op de labelfoto’s van de oorspronkelijke release.
• Een ander catalogusnummer of voorvoegsel dan bij de oorspronkelijke release voor dat land en formaat.
• Vermeldingen van een heruitgave op de hoes of de labels, zoals “reissue” of “remastered”.

Geef een bevestigde eerste persing een label met de labelknop naast “✓ In VinylBox”, door een label als “Eerste persing” te kiezen of aan te maken, zodat je hem terugvindt.

Zo kies je tussen persingen die er hetzelfde uitzien

Blijven er kandidaten over die sterk op elkaar lijken, markeer dan per kandidaat elke aanwijzing uit stap 1 als “klopt”, “strijdig” of “onbekend”. Kies alleen een release zonder onverklaarde tegenstrijdigheden, en behandel “onbekend” als onbekend, niet als “klopt”.

Hypothetisch voorbeeld: Night Ferry Hymns is de verzonnen lp uit de illustraties hierboven, met catalogusnummer LTQ 204. Jouw exemplaar is zwart vinyl met stereolabels, en in de uitloopgroef van kant A staat LTQ 204-A2, gevolgd door een gestempeld driehoekje en de initialen jk.

Kandidaat B is de enige zonder tegenstrijdigheden, dus dat is de release die je bewaart. Blijft er bij elke kandidaat een tegenstrijdigheid over, schrijf dan de precieze vraag op, zoals “labels kloppen, kant B heeft een extra symbool”, en leg die voor op de forums van Discogs, ingelogd met het account dat je in VinylBox gebruikt.

Na het herkennen: opslaan, labelen en de waarde bekijken

• Collectie: zodra je in VinylBox inlogt met Discogs, synchroniseren je collectie, mappen en Wantlist in beide richtingen, en je collectie blijft offline beschikbaar. Lees hoe VinylBox met je Discogs-collectie werkt.
• Staat en notities: stel ze in het scanvenster in, of later op de releasepagina; onze gids over de staat van vinylplaten beoordelen legt elke beoordeling uit. “Collectie Onderhoud” zet de vinylplaten en cd’s op een rij waarbij nog een staat of map ontbreekt.
• Mappen en labels: orden platen per plank, krat of genre, en geef de bijzondere een label; onze gids over vinylplaten ordenen vergelijkt ordeningssystemen. Voor een hele plank volg je onze gids over je vinylplaten en cd’s catalogiseren.
• Wantlist: tik in een platenzaak op het hartje bij de versie die je wilt hebben, om hem op je Wantlist te zetten. Loop voordat je afrekent onze checklist voor het kopen van tweedehands platen door.
• Waarde: het resultaat en de releasepagina tonen de “Gesch. waarde” van die versie, de datum waarop hij voor het laatst is verkocht en de laagste, mediane en hoogste verkoopprijs, als er op Discogs verkopen zijn om op af te gaan. Tik op “Laatst verkocht” om de verkoopgeschiedenis op Discogs te openen, met per verkoop de datum, de beoordelingen, de prijs en de opmerkingen van de verkoper, zonder VinylBox te verlaten.

Waarden zijn schattingen op basis van gegevens van Discogs, en ze gaan over de release, niet over jouw exemplaar: een VG-exemplaar brengt geen Near Mint-prijs op. Omdat één release vroege en latere oplagen kan omvatten, zoek je in de opmerkingen van verkopers in die verkoopgeschiedenis naar jouw uitloopgroef voordat je de prijs bepaalt van een gewild vroeg exemplaar.

Discogs-prijzen uitgelegd maakt van de cijfers een prijsvork voor jouw exemplaar, en hoe de waarde van platen in VinylBox werkt behandelt het waardepaneel. Wil je een dubbel exemplaar verkopen, tik dan op “Verkopen” onder “Gesch. waarde” om het te koop te zetten op de Discogs Marketplace, met de beoordelingen van je exemplaar al ingevuld in het aanbiedingsformulier; Discogs rekent kosten, en voor het publiceren van aanbiedingen heb je VinylBox Pro nodig, vanaf slechts € 1,99 per maand.

Veelgestelde vragen

Is er een app die vinylpersingen herkent?

Ja. VinylBox, een onafhankelijke app voor iPhone en iPad die met je Discogs-account werkt, scant de hoes of barcode van een plaat, toont de bijpassende Discogs-releases en laat je de vermelde uitloopgroeven en foto’s, vaak ook van de labels, met die van jou vergelijken. VinylBox is gratis te downloaden in de App Store, met een gratis versie om mee te beginnen, perfect voor kleinere collecties.

Hoe vind ik mijn persing op Discogs?

Download VinylBox en scan de hoes of barcode: de app toont de bijpassende Discogs-releases, die je kunt filteren op formaat, land, jaar en label en doorzoeken op catalogusnummer of uitloopgroef. Tik bij een resultaat op “Bekijk Details” om de releasepagina te openen; de foto’s van Discogs daarop tonen vaak ook de labels en de achterkant van de hoes. Log in de app in met Discogs, of maak een Discogs-account aan via het inlogscherm, om de release te bewaren die met je exemplaar overeenkomt. Op een computer kun je ook door de versies onder de Discogs-masterrelease van het album bladeren.

Wat als mijn uitloopgroef niet op Discogs staat?

Controleer wat je van beide kanten hebt overgeschreven en lees daarna bij elke kandidaat de releasenotities en de varianten van de uitloopgroef. Klopt al het andere, dan is een niet-vermelde uitloopgroef vaak een variant van die release en geen ontbrekende editie, en kun je hem op Discogs aan die release toevoegen.

Is gekleurd vinyl of een white label een andere release?

Meestal wel. Discogs accepteert white labels, heruitgaven, gekleurd vinyl en exemplaren van verschillende fabrikanten als aparte releases wanneer ze van elkaar te onderscheiden zijn, en houdt promo’s gescheiden van de winkeluitgave (algemene regels van Discogs). Onbedoelde kleurverschillen en andere stampers tellen niet mee. Bekijk in VinylBox de formatdetails van elke kandidaat, zoals White Label.

Kan ik een cd-editie op dezelfde manier herkennen?

Grotendeels wel. Ook cd-edities zijn aparte releases op Discogs: begin bij de barcode op de inlay aan de achterkant en vergelijk daarna het catalogusnummer, het land en de tekst rond het middengat, waar het matrixnummer en, op veel cd’s vanaf het midden van de jaren negentig, een IFPI-code helpen om edities uit elkaar te houden. Onze gids over een cd-editie herkennen legt het stap voor stap uit. VinylBox scant de barcodes en hoezen van zowel vinylplaten als cd’s; lees hoe VinylBox cd’s catalogiseert.

Download VinylBox, pak één plaat uit je kast en loop de stappen door: scannen, inperken, vergelijken, en dan inloggen met Discogs en bewaren. Elke persing die je herkent, maakt je collectie, en de waarden ervan, nauwkeuriger.

Download VinylBox in de App Store